Omgevingswet voor hoveniers: welke regels gelden voor beschermde planten en dieren?
Ben je ervaren hovenier, dan kun je waarschijnlijk snel inschatten wat een tuin nodig heeft. Welke boom kan blijven staan, welke beplanting moet wijken en hoe je een renovatie praktisch aanpakt. Toch vraagt professioneel groenwerk ook om een andere blik: welke planten en dieren leven hier en wat betekenen jouw werkzaamheden voor hun leefgebied?
Onder de Omgevingswet kan groenwerk een flora- en fauna-activiteit zijn als het mogelijke gevolgen heeft voor wilde planten of dieren. Daarbij geldt een specifieke zorgplicht. Voor bepaalde handelingen kan daarnaast een omgevingsvergunning nodig zijn.
Voor jou als hovenier wordt het daardoor steeds waardevoller om te herkennen wanneer een ogenschijnlijk normale groenklus ook een ecologisch vraagstuk is.
Wat betekent de Omgevingswet voor jou als hovenier?
Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht en zijn de regels uit de voormalige Wet natuurbescherming hierin opgenomen. De Omgevingswet bevat regels om wilde planten en dieren te beschermen. Die regels kunnen ook van toepassing zijn op werkzaamheden die jij dagelijks uitvoert, zoals snoeien, rooien, kappen of het opnieuw inrichten van een tuin.
Houd je bij werkzaamheden onvoldoende rekening met flora en fauna, dan kan dat leiden tot schade aan beschermde soorten, vertraging van het project en handhaving door het bevoegd gezag. Als vakman wil je dat ook voorkomen: zorgvuldig omgaan met aanwezige natuur hoort bij professioneel groenwerk en helpt problemen achteraf te voorkomen.
Wanneer krijg je als hovenier met de Omgevingswet te maken?
Je krijgt als hovenier vooral met de regels voor flora en fauna te maken wanneer je werkzaamheden invloed kunnen hebben op wilde planten, dieren of hun leefgebied. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij het kappen of snoeien van bomen, het rooien van hagen en struiken, het verwijderen van dichte begroeiing, het dempen van een vijver of het ingrijpend opnieuw inrichten van een tuin.
De locatie hoeft daarvoor geen natuurgebied te zijn. Ook in een woonwijk, bedrijfstuin of particuliere achtertuin kunnen beschermde soorten voorkomen of kunnen bomen, hagen en waterpartijen een belangrijke functie hebben als nestplaats, verblijfplaats of leefgebied.
Je hoeft als hovenier niet zelf bij iedere opdracht uitgebreid ecologisch onderzoek uit te voeren. Het wordt wel belangrijker dat je signalen kunt herkennen en weet wanneer verder onderzoek nodig kan zijn. Wil je je meer verdiepen in ecologie? Dan biedt ipd Opleidingen je meerdere opties. Neem gerust contact op voor persoonlijk advies.
Wil je juist leren hoe je zulke ecologische vraagstukken onderzoekt en beoordeelt? Binnen de opleiding Ecologisch Adviseur verdiep je je verder in flora en fauna, biodiversiteit, natuurwetgeving en ecologisch onderzoek.
Welke hovenierswerkzaamheden kunnen gevolgen hebben voor beschermde soorten?
Vooral werkzaamheden waarbij je bomen, struiken, waterpartijen of andere leefplekken verwijdert of sterk verandert, kunnen gevolgen hebben voor beschermde planten en dieren. Denk bijvoorbeeld aan:
- het verwijderen van oude bomen of bomen met holtes;
- het rooien van dichte hagen en struiken;
- het dempen of aanpassen van een vijver;
- het verwijderen van begroeiing;
- een volledige renovatie van een oudere of verwilderde tuin.
Als hovenier kom je dit soort werkzaamheden waarschijnlijk regelmatig tegen. Of er daadwerkelijk een ecologisch risico is, hangt af van wat er op die plek leeft en welke functie de omgeving heeft als verblijfplaats, rustplaats, nestlocatie of leefgebied. Daarom is het belangrijk om vóór de start van het werk te beoordelen wat jouw ingreep verandert.
Wat betekent de specifieke zorgplicht bij groenwerk en flora en fauna?
Bij flora en fauna activiteiten geldt een specifieke zorgplicht. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving geldt die voor alle wilde dier en plantensoorten, dus ook voor soorten die niet onder een specifiek beschermingsregime vallen.
Voor jou als hovenier betekent dit dat je vooraf moet beoordelen of werkzaamheden nadelige gevolgen kunnen hebben voor aanwezige planten, dieren of hun leefgebied.
Wat moet je als hovenier vooraf controleren?
Zijn er aanwijzingen dat relevante soorten of habitats aanwezig zijn? Dan moet worden nagegaan of jouw werkzaamheden daar negatieve gevolgen voor kunnen hebben. Volgens IPLO moet je dergelijke gevolgen op basis van objectieve gegevens kunnen uitsluiten.
Op locatie kun je bijvoorbeeld letten op:
- holtes of spleten in oude bomen;
- nesten of opvallende vogelactiviteit in hagen en struiken;
- vijvers en andere plekken die geschikt leefgebied kunnen zijn;
- planten die je niet direct herkent;
- dichte begroeiing die duidelijk door dieren wordt gebruikt.
Je hoeft niet iedere soort zelf te kunnen determineren. Wel is het belangrijk dat je signalen herkent die aanleiding geven om verder te kijken of ecologisch onderzoek in te schakelen voordat je met de werkzaamheden start.
Wanneer heb je ecologisch onderzoek nodig als hovenier?
Juist hier kan jouw ervaring als hovenier een sterke basis vormen. Je bent gewend om goed naar planten, bodem, groeiplaats en seizoenen te kijken. Ecologische verdieping voegt daar andere vragen aan toe. Welke soorten kunnen hier voorkomen? Welke relatie hebben ze met deze plek? Wat zijn de gevolgen van een ingreep? En welke maatregelen zijn mogelijk?
Spreekt dat analytische deel van het groenwerk je aan? Bekijk dan eens welke onderwerpen binnen de opleiding Ecologisch Adviseur worden behandeld. Je leert daar ecologische informatie verzamelen, interpreteren en uiteindelijk vertalen naar onderbouwd advies.
Wanneer moet je rekening houden met beschermde planten en dieren?
Beschermde soorten kunnen voorkomen op plekken waar je ze tijdens een eerste rondgang gemakkelijk over het hoofd ziet. Daarom is alleen kijken naar het zichtbare groen niet altijd voldoende.
Een boom kan bijvoorbeeld een verblijfplaats bevatten, terwijl struiken, waterpartijen en andere groene elementen verschillende functies voor dieren kunnen hebben.
Mag je buiten het broedseizoen altijd snoeien en rooien?
Nee. Buiten het broedseizoen werken betekent niet automatisch dat er geen rekening meer hoeft te worden gehouden met natuurwetgeving. Ook buiten die periode kunnen dieren gebruikmaken van rustplaatsen, verblijfplaatsen of andere onderdelen van hun leefgebied. Bij sommige nesten kan bescherming bovendien gedurende een langere periode relevant blijven.
Je kijkt daarom naar de soort, de locatie, het leefgebied en de gevolgen van je werkzaamheden, niet uitsluitend naar een datum op de kalender.
Hoe kun je je als hovenier verder verdiepen in ecologisch advies?
Wil je dit soort situaties niet alleen signaleren, maar ook beter leren beoordelen en onderbouwen, dan kan de opleiding Ecologisch Adviseur een logische verdieping zijn. Je leert onder meer hoe je ecologische informatie verzamelt, wet en regelgeving toepast en onderzoeksresultaten vertaalt naar een praktisch advies.
Daarmee verschuift je rol stap voor stap van uitvoeren naar eerder meedenken in een project. Je kijkt dan niet alleen naar de praktische uitvoering, maar ook naar de ecologische gevolgen, mogelijke risico’s en de voorwaarden waaronder werkzaamheden verantwoord kunnen plaatsvinden.
Welke carrièremogelijkheden biedt ecologische verdieping?
Met extra kennis van ecologisch onderzoek en advies kun je je huidige werk verbreden of doorgroeien naar een andere rol. Denk bijvoorbeeld aan:
- meer adviserend werk binnen een groenbedrijf;
- ondersteuning bij projecten waarin flora en fauna een grotere rol spelen;
- werkzaamheden bij een adviesbureau, gemeente of natuurorganisatie;
- een bredere dienstverlening binnen je eigen hoveniersbedrijf;
- verdere ontwikkeling richting het werk van ecologisch adviseur.
Ben je benieuwd hoe jouw ervaring als hovenier aansluit op deze richting? Bekijk dan de opleiding Ecologisch Adviseur en ontdek welke kennis en vaardigheden je aan je huidige praktijkervaring kunt toevoegen.
Veelgestelde vragen over de Omgevingswet voor hoveniers
Moet je als hovenier zelf ecologisch onderzoek kunnen uitvoeren?
Nee. Wel kan het een mooie verdieping zijn als je affiniteit hebt met ecologie en vaker zelf wilt kunnen beoordelen wat er op een locatie speelt. Met extra kennis van ecologisch onderzoek kun je eerder signaleren, beter onderbouwen en in sommige situaties zelf een groter deel van de beoordeling oppakken. De opleiding Ecologisch Adviseur kan daarbij een logische volgende stap zijn, zeker als je jouw werk wilt verbreden richting onderzoek en advies.
Wie is verantwoordelijk als groenwerk gevolgen heeft voor beschermde soorten?
De verantwoordelijkheid ligt niet automatisch alleen bij de opdrachtgever. Voer jij als hovenier de werkzaamheden uit, dan heb je zelf ook een verantwoordelijkheid om volgens de regels en de specifieke zorgplicht te handelen. Weet je of kun je redelijkerwijs vermoeden dat je werkzaamheden schadelijke gevolgen hebben voor planten, dieren of hun leefgebied, dan moet je maatregelen nemen om die gevolgen te voorkomen of te beperken. Bij twijfel is het daarom verstandig om eerst verder onderzoek of ecologisch advies in te schakelen voordat je doorgaat.
Geldt de Omgevingswet ook bij werkzaamheden in particuliere tuinen?
Ja. De regels rond flora en fauna zijn niet beperkt tot natuurgebieden. Ook een particuliere tuin kan leefgebied zijn van beschermde of andere wilde soorten. Daarom kunnen de regels ook relevant zijn bij snoeiwerk, kap, het verwijderen van hagen of een complete tuinrenovatie.
Welke meerwaarde heeft ecologische kennis voor een ervaren hovenier?
Met extra ecologische kennis kun je eerder herkennen wanneer flora, fauna of natuurwetgeving invloed hebben op een project. Je kunt daardoor beter meedenken met opdrachtgevers en andere specialisten en je werkzaamheden verbreden richting onderzoek, beoordeling en ecologisch advies.
Op de hoogte blijven?
Blijf op de hoogte van het laatste nieuws, startdata en tips over onze opleidingen. Schrijf je in voor de ipd-nieuwsbrief of volg ons op social media voor inspirerende verhalen, updates en exclusieve aanbiedingen.
